Kiwo, kiwo, kiwo

De voorbije weken waren goed gevuld met kiwo-activiteiten.
Het verslag van deze weken is geschreven door Anneleen Vermeire (van de chiro van Belsele), die twee weken bij mij logeerde in Port-au-Prince.

"Ik heb me een weekje nuttig proberen maken op het Chiro-secretariaat. Efficiëntie en organisatie zijn woorden die hier blijkbaar niet aan de orde zijn. Voor de tweemaandelijkse uitgave van het Chiroboekje wordt het kopieerapparaat tot het uiterste gedreven om elke pagina in 1200-voud te kopiëren. Nadien wordt het boekje handmatig en bandwerkgewijs samengebundeld en geniet. Heel dat karwei vindt plaats in een klein bureau waar de stapels papier opgestapeld liggen op tafels en kasten met nog meer stapels papier, een computer, nietmachines en een koffiezet waar de poetsvrouw regelmatig tegenaan stoot en waardoor bijgevolg heel wat bladzijden van het boekje doorweekt raken.Vorige week donderdag en vrijdag heb ik met Tine spelletjes voorbereid die we in het weekend zouden spelen met Chiroleiding op een congres in de stad Jacmel. Vorige week zaterdag zijn we dan in Port-au-Prince de bus opgestapt met de nationale leiding. Nu ja, bus, lees: voertuig met vier wielen voorzien op tien inzittenden en volgestouwd met 20 Haïtiaanse heethoofden waar minstens 1 achteruitkijkspiegel ontbreekt en enkele lampjes op het dashboard vervaarlijk knipperen… Dat deze busrit door de bergen een avontuur zou worden, was wel het minste dat je kon verwachten. Op de terugweg zijn we bovendien met hoogoplopende discussies vertrokken nadat een zitje bezet werd door een zwaarlijvige dame en er bijgevolg een persoon minder in het busje zou kunnen dan de bedoeling was. De buseigenaar heeft gebruld en gevloekt tot een jongeman is ingestapt en zich voor de komende tweeënhalf uur op het bankje tussen de vrouw en twee andere mannen had gepropt. Met een minimum aan bewegingsruimte en hoogoplopende discussies tussen de vrouw in kwestie en enkele gefrustreerde mannen op de achterbank zijn we dan toch vertrokken. Elke auto, bus of vrachtwagen voor ons haalden we tegen een onverantwoorde snelheid en ìn de bochten in.
In de bus
Het uitzicht onderweg van Port-au-Prince naar Jacmel

Het Chiro-congres in Jacmel, wij zouden het in Chiro-termen SB noemen, was bij momenten wat teleurstellend. Chirojeugd Vlaanderen loopt hoog op met vormingen in alle soorten en vormen, liefst met de meest uiteenlopende methodiekjes èn met zoveel mogelijk leefgroepen. De Haïtianen echter hebben het niet zo voor spel. Iedereen wordt samengebracht in een klas en luistert van ’s morgens tot ‘s avonds het hele weekend naar de vormingssessie van een spreker. De ene keer gaat die over bomen enten (algemene vorming is een wezenlijk onderdeel van Chirocursussen) de andere keer over, jawel, DITMUSA (Chiromensen, test uw kennis) in de vorm van een ABC. Dit laatste is te danken aan Lies, een Vlaams meisje dat enkele jaren terug heel wat werk heeft gestoken in de inhoud en creativiteit van vormingsmomenten bij Kiwo Ayiti. Jezus is in Haïti bovendien dè centrale persoon in het hele Kiwo-verhaal. Religie is de leidraad, spel en samenzijn zijn enkel bijkomstigheden.

Vorming over het enten van bomen

oefenen van de formatie

Het eten op weekend

Er was ons bovendien meermaals beloofd dat we het een en ander zouden bezoeken en een uitstapje naar het strand zouden maken. Telkens werd die belofte uitgesteld omdat het programma nog niet afgerond was. Tine en ik wisten dus amper wat er wanneer zouden gebeuren en we hebben dan ook enkele keren wat verloren rondgelopen. Uiteindelijk zijn we zondagnamiddag dan toch naar het strand gegaan. Een aangename en mooie verrassing! Blauwe zee, palmbomen en op het einde van de namiddag een mooie ondergaande zon. Alles blijft wel wat Haïtiaans, maar we hebben er echt van genoten. Ook onze spelletjes op maandagochtend om 7 uur, waren een meevaller. Tussen vuur en vlam bleek een schot in de roos. Zolang er muziek en dans aan te pas komt, is succes blijkbaar verzekerd.

Het strand van Jacmel

Dit weekend was in zijn geheel wel een voltreffer. Alexandra, Tines chef op het Chiro-secretariaat vierde het 40-jarig bestaan van haar Chirogroep en wij mochten daarom een weekend bij haar logeren. Het was echt een fijne ervaring om even bij een Haïtiaan in huis te wonen. De mensen zijn enorm gastvrij. Je voelt je meteen welkom. Alexandra en haar echtgenoot werken beiden buitenshuis. Zij behoren dus al tot de betere klasse en hebben een beter woning. Maar nog steeds is dat huis gelegen in een volkse buurt met vuile, rumoerige straten en bestaat het uit slechts 5 kamers. Een living/eetruimte, een badkamertje, een keukentje, een slaapkamertje en een tussenruimte waar ons bed stond. De voorzieningen zijn heel sober. Zelfs de betere klasse moet het hier dus nog stellen met een minimum aan comfort. Toen ik me dit weekend waste met regenwater uit de ton in de beperkte faciliteiten van de badkamer heb ik me bovendien meermaals gerealiseerd hoe onvoorstelbaar het is dat wij onze WC doorspoelen met drinkwater en nadien in al even smakelijk water een uitgebreid bad nemen. Drinkwater, stel je voor!

De wijk en het huis van Alexandra

Zondag was er een mis ter gelegenheid van het 40-jarig bestaan (jammer genoeg bleef het enkel bij die mis en was er geen ruimte voor andere feestactiviteiten).

De leden in hun mooiste outfit voor de mis

Alexandra en dochter in volledig uniform










Formatie

Na de repetities van de liedjes voor de mis op zaterdag, hebben twee Kiwo’s ons meegenomen voor een wandeling in de buurt. De buurt waar we gewandeld hebben wordt ‘Zone de Jalousie’ genoemd. Het heeft zijn naam in ieder geval niet gestolen. De huisjes zijn op, onder, naast en tussen elkaar gebouwd. Overal waar een gaatje is, propt iemand er zijn stulpje tussen. Er is zelfs geen ruimte voor een straat. De huizen worden verbonden door gangetjes en trappen. En nog steeds baadt het hele tafereel in een sfeer van vuiligheid en lawaai. De rivier die door de wijk stroomt staat droog en is 1 groot stort, een pretpark voor zwijnen, honden en geiten. Te midden van het vuil en de beesten, in de rivierbedding, hebben enkele mensen een marktje opgebouwd met groenten, fruit en andere levensmiddelen. "

Zone de jalousie

marktje in de rivier- bedding

Speciaal voor tante Thérèse: de dansfoto's

na een maand

Ik ben nu een maand en een beetje in Haiti. Alles begint al een beetje ‘gewoon’ te worden: de weg naar het werk, de mensen in huis, de warmte (soms, niet altijd, ik vraag mij af of je er ooit aan went), de drukte van Port-au-Prince, het nachtlawaai,…

Mijn inloopperiode op het werk is zo een beetje achter de rug. Mijn taak bestaat niet enkel meer uit Creools leren en de werking van de chiro leren kennen. Mijn eerste taak is de lay-out van het leidingsboekje aanpassen. Ze hebben hier een hele stapel chiroboekjes uit België liggen en ze willen dat hun boekje er ook zo uit gaat zien. Een hele opgave dus! Ik ben echter geen krak in grafische vormgeving, maar in het land der blinden is éénoog koning zeker… Ik doe mijn best. Eind oktober ga ik mee op een kongrès naar Jakmel. Een kongrès is een regionaal vormingsweekend. Dit is een beetje te vergelijken met ons IK (inleidingscursus van de chiro). Bij de voorbereidingen hiervan help ik ook mee. Verder zijn er nog enkele chiro-feesten in november. Er is het 30-jarig bestaan van de chiro in Petionville en Christus Koning wordt hier ook uitgebreid gevierd.

De eerste weken bracht een chauffeur mij elke dag naar het bureau van de chiro. Nu neem ik een taxi of ga ik te voet. De taxi nemen klinkt misschien heel luxueus, maar dit is hier bijna nooit het geval. Het zijn auto’s waar wij in België niet meer zouden mogen of willen rijden. Meestal rij je met meerdere mensen mee in één taxi. Aangezien niet iedereen op dezelfde plaats moet zijn, doe je vaak een omweg voor je je eindbestemming bereikt . De duur van mijn rit schommelt tussen de tien minuten en één uur. Het hangt af van het aantal mensen in de taxi, of er file is of niet (ik stop om 14u met werken, dus dan zijn de scholen juist gedaan en is het heel druk op straat), of de taxi in panne valt of niet, of de taxichauffeur beslist dat het toch te lang duurt om mij af te zetten aan Boulangerie Saint-Gerard en mij er vervolgens vroeger uitsmijt met de boodschap om een andere taxi te nemen.

taptap en straatbeeld

Mon rêve, het huis van Scheut, begint steeds meer ook mijn huis te worden. Mijn kamer is al opgefleurd met foto’s van vrienden en familie. Trouwens bedankt iedereen die een briefje heeft meegegeven in mijn pakketje uit België. (Voor diegene die dit niet gedaan hebben… zorg maar dat je snel een mailtje stuurt met alle laatste nieuwtjes :-)!) De langste brief, van de familie Van Raemdonck-Van Puymbroek-Gysemans, heeft een plaatsje gekregen aan mijn muur!

Ik begin ook de paters en hun leefgewoontes in huis al wat te kennen (maar nog niet altijd te begrijpen). Het aangename aan Mon rêve is enerzijds dat er altijd veel volk over de vloer komt en anderszijds dat je privacy kan hebben wanneer je dat wil. Ik word hier ook niet bemoederd of bevaderd (’t zijn allemaal mannen hier), dat wil zeggen dat ik kan gaan en staan waar ik wil. De keerzijde van de medaille is dan wel dat ze mij vergeten vertellen dat binnenkort iedereen een week weg is voor een bijeenkomst van Scheut en dat ik hier alleen achterblijf. Gelukkig heeft iemand anders er wel aangedacht en er voor gezorgd dat ik een weekje op stap kan. (merci Jeannine!) Verder heb ik ook al alle sleutels van de deuren gekregen die ik nodig heb om binnen te geraken. Je hebt een sleutel voor de grote poort, voor het klein poortje en voor je eigen kamer. De sleutel van de grote poort moet je blijkbaar verdienen! (maar eigenlijk heb ik de mijne na gebruik gewoon niet teruggeven en bijgehouden :-).) Op een nacht heb ik ontdekt dat ik er nog één ontbrak. Ik stond voor de deur van het huis, die normaal altijd open is, dacht ik… Maar ’s nachts gaat die dus dicht. En daar stond ik. Aangezien ik geen zin had om in de tuin te slapen, ben ik beginnen bellen aan de deur, tot Père Jan, niet zo goed gezind, de deur kwam opendoen. Gelukkig kon hij er de avond erna toch al mee lachen.

Een van de voordelen van Mon Rêve is het bezoek dat hier over de vloer komt. En zo verschenen twee weken geleden, Annie, Jules, Christiaan en Eddy in Mon rêve, vier frisse 60-70-jarigen. Annie en Jules hebben allebei in Haiti gewerkt, Annie als coöperant bij Broederlijk Delen en Jules als pater van Scheut. Ik had het geluk dat ik een paar dagen met hen mee mocht tijdens hun bezoeken aan de stad. We bezochten Kenscoff, de bergen van Port-au-Prince. Voor ons is het daar lekker koel, de Haitianen vinden het daar koud. Ik mocht mee voor een familiepicknick op het strand, met de familie van de aangenomen dochter van Jules. Verder was ik ook welkom op de etentjes bij hun oude vrienden en kennissen, waar we telkens ontvangen werden met typisch Haitiaans eten.

KenscoffGenieten van het uitzicht Tiny en haar schoolvriendjes in Kenscoff
Picknick op het strand Thuis bij een oud-collega van Annie

In een opvangtehuis voor kinderen. We werden verwelkomd met een dansje

De kleinste van het opvangtehuis.

Deze jongen is al 2 jaar, maar door verwaarlozing en ondervoeding is hij nog super klein

Ik probeer zoveel mogelijk dingen te plannen in mijn vrije tijd. In de week zijn mijn activiteiten beperkt. Ik ben meestal thuis rond 15u. Soms hou ik dan een siesta, bel ik met het thuisfront, ga ik op zoek naar een muggenspray (dat is ook al een hele onderneming hier), lees een boek, zit aan de kerk van Saint-Gerard met wat mensen te praten, maak een wandeling… Ik ben ook al op bezoek geweest bij de zusters van de Jacht. Mijn religieuze netwerken bereiden elke dag uit ;-). Ik was ook van plan om dansenlessen te volgen, maar het is hier niet gemakkelijk om een goede dansschool te vinden.

Place d'Italie

Het stadhuis van Port-au-Prince

De post (ook belangrijk)

Zondags ga ik soms zwemmen met enkele mensen van ‘Artsen zonder grenzen’, die ik heb leren kennen via Pieter Van Wolvelaere. Pieter had een missie voor 3 maanden in Port-au-Prince en is nu al teruggekeerd naar België. Wanneer Stephanie, vrijwilligster v an Broederlijk Delen, in Mon rêve is (enkele dagen per maand) gaan we vaak samen op stap. Met twee is het gemakkelijker en veiliger om de stad te verkennen. Samen met Jonas zijn we naar een Artisanale Markt geweest in Park Historique de la Canne à Sucre.

Vorig weekend ben ik voor de eerste keer ‘kompa’ gaan dansen. Kompa is typische Haitiaanse muziek en dans. In een bar-resto-dansant kan je rustig aan een tafel een pintje drinken en er is ook een aparte donkere kamer waar je kan gaan dansen. Kompa is een dans voor twee, dus eigenlijk zitten daar vooral koppels, die dan in het donker gezellig tegen elkaar aan dansen. Ik was daar met twee jonge paters (in opleiding) van 28 en 29 jaar, die ook in Mon rêve verblijven. Ze hebben mij geleerd hoe ik Kompa moet dansen en Prestige (bier) moet drinken. Kompa is eigenlijk niet zo moeilijk, het is iets tussen een slow en een swing. En pintjes drinken dat lukte mij ook wel. Ook Anneleen heeft al kennis kunnen maken met onze favoriete bar-resto-dansant ‘Evasion’.

Bismark, Roosenveld, Anneleen en ik op stap

eerste week (vervolg)

Maandag werd ik verwacht op BNK (Biwo National Kiwo), waar ik ontvangen werd door een welkomscomité van de nationale leiding. Ik kreeg een mooi boeketje (nep)bloemen, een hoed van Haiti, een gele T-shirt en petje van de chiro, waarna we samen een glasje champagne dronken. Ik voelde me zeker heel welkom!

Op het nationaal bureau werken 3 mensen: Alexandra (verantwoordelijke), Père Alex (de proost) en Gerlin (de secretaresse). Père Alex komt pas terug in januari, dus voorlopig ‘bemannen’ we met drie vrouwen ‘den bureau’. We zitten echter niet vaak alleen met drie daar, de chiromensen springen regelmatig eens binnen om een praatje te doen of om wat mee te helpen. Mijn taak voor de eerste maand is Creools leren en de Kiwo leren kennen. Dit houdt concreet in dat ik wat babbel met de mensen die langskomen, lees in Kiwo-boekjes en Gerlin help met praktische dingen. Concrete taken heb ik voorlopig niet, al hoop ik dat dit niet lang meer zal duren. Ik ging er vanuit dat ik al snel de chirogroepen op zondag ging mogen bezoeken tijdens hun activiteiten, maar dit is blijkbaar pas gepland vanaf november. Ik hoop dat ik toch kan regelen om al vroeger langs te gaan bij de groepen.

Ontvangst-comité

Alexandra (verantwoordelijke)

Gerlin (secretaresse)
bezoekers op bureau

studiemateriaal

Ik logeer in ‘Mon rêve’, een huis van de paters van Scheut. Ze hebben hier ongeveer 15 kamers, elke met een eigen douche en toilet. Vanaf ‘Mon rêve’ heb je een prachtig zicht op een deel van Port-au-Prince, de zee en de bergen. Ik heb een grote kamer (de bisschoppen-kamer) gekregen omdat ik hier voor een lange periode blijf. Momenteel wonen hier 3 paters permanent, 2 Vlamingen en een Congolees en er zijn 3 Haïtiaanse priesters in opleiding hier op vakantie.
Mijn huis en uitzicht

Mijn kamer

Stephanie en Heleen in mon rêve

Zondagse apperitief bij de paters

De eerste week logeerde Stephanie, een vrijwilligster van Broederlijk Delen, ook in Mon Rêve. Zij werkt voor ITECA en verblijft maar enkele dagen per maand in Port-au-Prince, de andere tijd werkt ze in het binnenland van Haiti. Ze heeft mij de eerste dagen wat gegidst door Port-au-Prince. We bezochten Champs de Marche (centraal plein van Port-au-Prince), gingen samen met Marijke (ook vrijwilligster) naar Pétion-Ville (een rijkere wijk van Port-au-Prince) om lekker decadent een hamburger en een ijsje te gaan eten. Zondag ondernamen we een tocht van 6uur heen en terug naar het strand. Spijtig genoeg zijn ze allebei weer terug naar het binnenland en blijf ik hier in de hoofdstad.

Pétion-Ville

Het strand

’s Avonds heb ik hier tot nu toe niet veel te doen. Ik heb al veel naar films en series gekeken. Soms zit ik nog even op het terras met een President (bier van hier). Ik hoop dat er binnenkort wel wat verandering in zal komen. Het is echter niet evident om ’s avonds nog op stap te gaan. Ik heb geen eigen vervoer, mijn Creools is nog niet goed genoeg om vlot de taxi te nemen en de taxi’s rijden ook maar tot 20u ’s avonds. De eerste vrijdag zijn we met alle coöperanten en vrijwilligers van Broederlijk Delen, die in Port-au-Prince zaten, naar Maison Mano, gegaan. Een gezellig cafeetje van een Haitiaan en een Waalse, waar soms groepjes komen optreden.